آموزش سلامت
فرآیندها
پیوندها


 



 











فصلنامه دیجیتال داوطلبان سلامت 


آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 2224
بازديدکنندگان امروز: 2828
کل بازديدکنندگان: 5146286
بازديدکنندگان آنلاين: 8
زمان بارگزاري صفحه: 1.0625 ثانيه
آشنایی با بیماری سالک

بيماري سالك
بيماري سالك يا ليشمانيوز پوستي يكي از بيماريهاي قابل انتقال بين انسان و حيوان است؛ اين بيماري به دو شكل سالك خشك يا شهري (ACL) و سالك مرطوب يا روستايي (ZCL) بروز مي نمايد. هر دو نوع سالك شهري و روستايي در روستا و شهر ديده شده اند. در چرخه انتقال بيماريِ سالك حضور سه فاكتور شامل عامل،‌ ناقل و مخزن بيماري ضروري است. پهناي وسيعي از كشور درگير يك يا هر دو شكل بيماري است.

 

سالك مرطوب: اين نوع سالك در قسمت هاي شرق و جنوب شرقي استان قم (قمرود و قنوات و روستاهاي تابعه)،‌اصفهان، سمنان، يزد، ورامين، قسمت هايي از تهران،‌ايلام، خوزستان و ... اندميك (محلي) است. سالك مرطوب در بين برخي از حيوانات مانند جوندگان شايع بوده، آنها را مبتلا مي نمايد و انسان به طور اتفاقي درگير اين بيماري مي شود. انسان به علل مختلف از قبيل هدايت گله و دام ها به منظور چرا، كشاورزي، تفريح و ... در مناطقي كه لانه هاي جوندگان وجود دارد حضور يافته، مبتلا مي شود؛ از طرفي گسترش محل سكونت انسان به سمت لانه هاي جوندگان باعث ابتلاي انسان در منزل خود شده است. در اين نوع سالك عامل بيماري جسم ليشمن نام دارد، ناقل، نوعي پشه به نام پشه خاكي بوده، مخزن، جوندگان به ويژه موش هاي صحرايي هستند.
سالك خشك: خراسان رضوي، بم، نيشابور، شيراز و ... اندميك سالك نوع شهري مي باشند. برخي از ساكنين استان قم كه سابقه سفر به اين مناطق را دارند طي سفر به اين بيماري مبتلا شده اند. عامل و ناقل بيماري مشابه سالك مرطوب به ترتيب انگل ليشمانيا و پشه خاكي بوده، مخزن در نوع خشك انسان است، سگ و سگ سانان به طور اتفاقي به اين بيماري مبتلا مي شوند.

پيشگيري از ابتلا به سالك:
1.    رعايت بهداشت محيط جهت دور كردن حيوانات
2.    استفاده از پشه بندهاي با روزنه هاي ريز و ترجيحا آغشته به سم به ويژه در مسافرت ها ومناطق اندميك بيماري (سم اين پشه بندها براي انسان بي ضرر مي باشد)
3.    نصب توري و پرده ريز بافت و آغشته به سم به در و پنجره ها
4.    استفاده از لباس هاي پوشيده، زمان حضور در خارج از اتاق محل سكونت از غروب تا طلوع آفتاب 
5.    جونده كشي و حذف مخزن بيماري در مناطق اندميك سالك مرطوب يا روستايي
6.    سم پاشي و حذف ناقل بيماري در مناطق اندميك سالك خشك يا شهري
7.    درمان به موقع بيماري و پوشاندن محل زخم با گاز استريل جهت پيشگيري از  انتقال بيماري به اطرافيان
علائم بيماري: در هر دونوع سالك علائم بيماري صرف نظر از تفاوت هاي جزيي مشابه است.  ابتدا محل گزش پشه به اندازه يك دانه قرمز رنگ بوده، درد ندارد، بعد از چند هفته اين دانه رشد كرده، دور آن هاله قرمز رنگي پيدا مي شود. چندي بعد زخم مي شود و ترشح شيري تا زرد رنگي از آن خارج شده به صورت كبره روي زخم مي چسبد. در اغلب اوقات ضايعه، زخمي عميق با لبه هاي ضخيم است و در وسط آن چرك و ترشحات ديده مي شود. اين بيماري خود به خود بهبود يابنده است يعني اگر درمان هم نشود پس از ماه ها (حدودا يك سال) بهبود مي يابد ولي جوشگاه يا اسكار آن تا آخر عمر باقي خواهد ماند.
درمان بيماري: به دلايل زير توصيه مي شود درمان انجام شود:
1.    پيشگيري از انتقال بيماري به سايرين؛ چنانچه محل زخم بدون پوشش و در دسترس پشه باشد، پشه خاكي ها از محل زخم خونخواري كرده، در خونخواري بعدي انگل را به ديگري منتقل و او را بيمار مي كند؛‌ لذا با درمان زمان دسترسي پشه ها به عامل بيماري را كاهش مي دهيم.
2.     هر چه درمان زودتر و در زماني كه زخم هنوز كوچك است، انجام شود، اِسكار يا جوشگاه آن كوچكتر خواهد بود و چروكيدگي آن نيز كمتر خواهد شد.
3.     با درمان به موقع از ابتلاي زخم به عفونت هاي ثانويه كه باعث طولاني شدن دوره بيماري (گاهي تا چند سال) و گود و بدشكل شدن زخم مي شود جلوگيري مي گردد.
درمان طبق دستور پزشك با توجه به وضعيت سلامت بيمار، بيماريهاي زمينه اي، سن، تعداد زخم، محل زخم و وزن بيماري متفاوت است. به طور معمول درمان گاهي سيستميك با تزريق روزانه 3-1 آمپول بسته به وزن بيمار، گاهي درمان موضعي و هفتگي به تنهايي و گاهي درمان موضعي به همراه كرايوتراپي (سرمادرماني) تجويز مي گردد. روش هاي ديگري نيز وجود دارد كه طبق صلاحديد پزشك انتخاب مي شود. آنچه مهم است دستكاري نكردن زخم، پوشاندن زخم با گاز استريل يا پارچه اي نخي كه تميز شسته شده و در آفتاب خشك شده و اتوكشي شده است، خشك نگه داشتن زخم (خشك كردن با حوله خشك شده در آفتاب بلافاصله پس از حمام يا شستشو يا وضو) مي باشد.