آموزش سلامت
فرآیندها
پیوندها











فصلنامه دیجیتال داوطلبان سلامت 


آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 1113
بازديدکنندگان امروز: 247
کل بازديدکنندگان: 4586644
بازديدکنندگان آنلاين: 10
زمان بارگزاري صفحه: 1.3416 ثانيه
تاریخچه بیماری ایدز

مقدمه :

در سال 1981 ميلادي نوعي بيماري ناشناخته در آمريكا گزارش گرديد . عامل اين بيماري نوپديد كه در سال 1983 توسط محققين انستيتو پاستور فرانسه مشخص گرديد ويروس HIV و بيماري مذكور را ايدز ناميدند .

 موج گسترش نگران كننده اين بيماري به سرعت مرزهاي جغرافيايي را در نورديده و تمامي كشورهاي جهان را آلوده كرده است اين بيماري لاعلاج و خانمانسوز كه ايدز يا بلاي قرن ناميده مي شود ، با سرعت غير قابل تصور به تهديد سلامت كليه جوامع پرداخته به گونه اي كه تلفات ناشي ازاين بيماري تا آخر قرن حاضر بيش از تلفات وبا و طاعون در قرن نوزدهم بوده است .

     طبق برآوردهاي سازمان جهاني بهداشت تا دسامبر 2001 ميلادي حدود 63ميليون نفر در جهان به ويروس H IV مبتلا شده اندتعداد فوت شدگان بر اثر اين عفونت بالغ بر 22 ميليون نفر بوده است . تنها در سال 2001 غريب به پنج ميليون نفر به جمعيت افراد آلوده به اين ويروس افزوده شد و نزديك به 3 ميليون نفر نيز طي اين سال جان خود را به دليل ابتلاءبه ايدز از دست داده اند . بيش از 90% از افراد آلوده جديد ،متعلق به كشورهاي در حال توسعه مي باشند . چهارمين موج همه گيري كه از حدود سال 1995 در خاور ميانه و آسياي مركزي ظاهر گرديده در اوايل قرن به حد اكثر رسيده است . در حال حاضر در آسيا بخصوص آسياي جنوبي و جنوب شرقي متجاوز از6 ميليون نفر آلوده وجود دارد .

     سرعت رشد آلودگي در آسيا چند برابر ساير قاره ها است و در هر دقيقه پنج نفر جوان به اين ويروس آلوده مي شوند . انتظار مي رود كه در6 سال آينده اين رقم به12-10 ميليون نفر برسد  و ايدز تا سال 2020 ميلادي همچنان اولين علت مرگ خواهد بود .

     سازمانهاي بين المللي كه متولي سياست گذاري بهداشتي در دنيا اعلام مي نمايد كه موارد گزارش شده متاسفانه فقط مقدار اندكي ازكميت واقعي آلودگي و بيماري ايدز را در دنيا مشخص نموده است .

     تنها در سال 1999 ميلادي 6/5 ميليون نفر مورد جديد به موارد آلودگي با HIV اضافه شده كه حدود نيمي از آنها بين 24-15 سال سن دارند . لذا شناخت بيماري براي كليه خانواده ها و خصوصيات جوانان امروزي ضروري است .
ايدز چيست ؟        
  what is AIDS ?

     ايدز يك بيماري عفوني است كه باعث تحليل شديد توان و قدرت سيستم ايمني بدن انسان شده و بيمار را در مقابل انواع بيماريها (عفونتهاي فرصت طلب وسرطانها) بي دفاع ساخته و باعث از پاي در آمدن فرد و مرگ وي ميشود .

عامل مولد بيماري ايدز چيست ؟                      
                  عامل مولد بيماري ايدز يك ويروس است .اين ويروس كه ويروس نقص ايمني يا HIV نام دارد سيستم دفاعي بدن را مورد حمله قرار داده و باعث اختلال فعاليت آن مي شود .

 

علائم مهم بيماري ايدز عبارتند از :The Major symptoms of AIDS are as Follow

بزرگ شدن غدد لنفاوي بدن

 اسهال وتب بيشتر ازيك ماه

 كاهش وزن مفرد (بيش از 10% وزن بدن)

 تعريق شبانه و خستگي و بي حالي

عفونتهاي شديد پوستي و يا ريوي كه به درمانهاي عادي پاسخ نمي دهد در اين مرحله درمان بيمار به سختي امكان پذير است و اغلب منجر به مرگ خواهد شد .

     با اين وجود هيچكدام از علائم فوق به تنهايي اختصاصي جهت تشخيص بيماري ايدز نبوده و ممكن است در ساير بيماريها نيز ديده شود لذا تشخيص قطعي فقط توسط پزشكان و متخصصين امكان پذير است .

تشخيص آلودگي با ويروس مولد بيماري ايدز چگونه است ؟
                        Diognizing HIV Individual ?                                              

 تشخيص آلودگيHIV فقط با نوع ويژه اي از آزمايش خون امكان پذير است و همانطور كه ذكر شد در اين آزمايش وجود آنتي باديهاي ضد ويروس در خون اندازه گيري مي شود (با توجه به اينكه در دوران پنجره هنوز تستهاي آزمايشگاهي مثبت نشده اند لذا انجام آزمايش بلافاصله پس از تماس فرد با خون و يا ابزار آلوده روش مناسبي جهت تشخيص قطعي نمي باشد .)


پس از ورود ويروس به بدن چه اتفاقي مي افتد ؟
                          What Happen After HIV Virus Enter Our Body :            

     اين ويروس نوعي ازسلولهاي دفاعي بدن انسان به نام لنفوسيت ها را مورد حمله و در آنها شروع به ترشح موادي بر عليه ويروس مي كند كه به آنها آنتي بادي گفته مي شود .

     براساس علائم باليني و آزمايشگاهي از زمان ورود ويروس به بدن دو دوره وجود دارد :

     الف- دوره آلودگي :

     در اين دوره عليرغم وارد شدن ويروس به بدن ،اما هيچ علامت باليني مشهود نيست اين دوران بطور كلي شامل 2 مرحله اساسي است :

     الف-1 :مرحله پنجره :  window period :    

  در اين دوره ويروس وارد بدن شده اما هيچ علامت باليني ايجاد نمي كند و هنوز هم سطح آنتي باديها خوني به حدي نرسيده كه با تست هاي آزمايشگاهي قابل اندازه اندازه گيري باشند . پس دراين دوره فرد هيچگونه علامت باليني و آزمايشگاهي قابل تشخيص ندارد . اين دوره ممكن است ازدو هفته تا 16 ماه ادامه يابد كه به اصطلاح به آن دوران پنجره با window period گفته مي شود .

     الف-2 : مرحله آلودگي :  nfection Period :  

 در اين مرحله سطح خوني آنتي باديها به حدي رسيده است كه قابل اندازه گيري باشد اما فرد هنوز هيچ علامتي ندارد . اين دوره مكن است بين 5 تا 20 سال طول بكشد . به عبارتي آلودگي فرد از نظر ازمايشگاهي قابل تشخيص است اما علائم باليني ندارد .

     اهميت مرحله آلودگي در اين است كه فرد هيچ علامت باليني ندارد و حتي ممكن است خودش نيز نداند كه آلوده است اما ويروس ازطريق خون و ترشحات او قابل انتقال است و مي تواند او قابل انتقال است و مي تواند سايرين را آلوده كند و از آنجا كه مدت اين دوره طولاني است مسلما خطر آلوده سازي نيز بيشتر خواهد بود .

     طي اين دوران ويروس در سلولهاي بدن تكثير پيدا ميكندو به تدريج سيستم ايمني را مختل مي كند تا جايي كه بدن ديگر در مقابل عفونتها و سرطانها توان مقابله را از دست مي دهد و فرد به تدريج وارد دوره بيماري ميگردد :

     ب- دوره بيماري :    The period of Illness :    

كاهش تدريجي نيروي دفاعي و ايمني سلولي در فرد آلوده باعث مي شود تا شخص آلوده وارد مرحله ظهور علائم باليني بيماري ايدزگردد .
ويروس چگونه وارد بدن مي شود ؟  How Does it infect Us ?
1-      تماس جنسي

2-       از طريق دريافت خون و فراورده هاي خوني ، فاكتورهاي انعقادي و يا دريافت اندام و بافت پيوندي از افراد آلوده .

3-       از طريق ابزار برنده و نافذ پوست كه آلوده به ويروس باشند .مثل :سوزن وسرنگ مشترك خصوصا در معتادان تزريقي.

4-      از راه مادر به كودك

1-        Sex تماس جنسي :

     حدود 80%موارد آلوده شده به ويروس HIV در دنيا از طريق برقراري روابط جنسي با افراد آلوده مبتلا شده اند ولي در كشور ايران كمتر از15% درصد موارد آلودگي شناخته شده ناشي ار تماس جنسي بوده است . خطر انتقال بيماري از راه تماسهاي جنسي بوده است . خطر انتقال بيماري از راه تماسهاي جنسي غير عادي (مثلا در همجنس بازان ) بيشتر است .

      2-دريافت خون و فرآورده هاي خوني آلوده :  nfected Blood Transfusion    
 بيماري ايدز از طريق دريافت خون و فرآورده هاي خوني و فاكتورهاي انعقادي آلوده به ويروس HIV قابل انتقال است . با آنكه در اكثر كشورهاي جهان اين فراورده ها از نظر نوع آلودگي به ويروس ايدز و هپاتيت و مورد بررسي قرارمي گيرند ولي حدود 3 الي 5 درصد ازآلوده شدگان با ويروس HIV در دنيا ازاين طريق آلوده شده اند .

      3-ابزار برنده و نافذ پوست آلوده :  Cutting and Piercing Instrument    

ابزار و لوازم حجامت ،سوراخ كردن گوش ،خالكوبي ،ختنه سنتي ، طب سوزني ابزار دندانپزشكي ،پزشكي ،جراحي و ،وسائل به كار گرفته شده در طب زنان و زايمان و مامايي در صورت آلوده بودن مي توانند سبب انتقال آلودگي از بيماران به افراد سالم مي گردند .

     تيغ سلماني،مسواك ، خلال دندان ، سرنگ و سر سوزن نيزدر صورتيكه به طور مشترك مورد مصرف قرار گيرند .انتقال آلودگي از بيماران به افراد سالم را موجب ميگردند .

     اين وسائل يا بايد يك بار مصرف باشند يا آنكه حداقل بطور مشترك استفاده نشود . در مورد آن دسته از وسائل پزشكي ،دندانپزشكي ،جراحي وپيراپزشكي نيزكه امكان استفاده به صورت يك بار مصرف وجود ندارد بايد ابزار به خوبي توسط دستگاههاي مخصوص ويا محلول هاي شيميايي ويژه اي استريل وسترون نشده باشد .

     نكته : روشهاي استريل نمودن شامل استفاده ازدستگاههاياستريل حرارتي مثل اتوكلاو، فور ،محلول شيميايي مخصوص وياجوشانيدن و استفاده ازالكل 70% ميباشد .

(استفاده ار الكل 96 درجه براي استريل كردن ابزارمناسب نيست )

     مهمترين راه انتقال ويروسHIV در ايران و برخي كشورهاي جهان استفاده افراد معتاد ازسرنگ مشترك جهت تزريق موادبوده است . به طوريكه درايران راه آلودگي 65% موارد آلوده شده با ويروس مولد بيماري ايدز مصرف سرنگ و يا سوزن مشترك جهت تزريق مواد مخدر بوده است .

4- از راه مادر به كودك :

راه ديگر انتقال ازطريق مادر الوده به جنين طي دوران مقابله با ان و حاملگي وزايمان است .همچنين شير مادر آلوده نيز ميتواند سبب انتقال آلودگي به كودك گردد.


--------------------------------------------------------------------------------

-          راههايي كه ويروس ايدز ازراه آنها منتقل نمي شود :

                                        :  The ways in which AIDS is not Transmitted

     ويروسHIV ازطريق تماسهاي عادي مثل كاركردن با يكديگر ،زندگي دسته جمعي ،هم صحبت شدن و معاشرت هاي اجتماعي در محيط هاي عمومي ومكانهاي پر تراكم مثل محيط منزل يا كار يا تماس روزمره با افراد آلوده ،هم سفر بودن ،همكلاسي بودن و نشستن در كنار يكديگر و يا همكار بودن و يا از راه روابط عادي اجتماعي مثل سوار شدن در اتوبوس و تاكسي از شخص آلوده به ساير افراد سرايت نمي كندهمچنين ازراههاي زير نيز قابل انتقال نمي باشد :

     خوردن ،آشاميدن و يا استفاده از كارد وچنگال ،ليوان وسايل وظروف غذا خوري ويا در رستوران هاي عمومي و غذا خوردن با يكديگر .

     اشك وبزاق

     از راه هوا (عطسه وسرفه)

     استفاده ازسرويس هاي بهداشتي مشترك مثل حمام ،توالت واستخر هاي مشترك

     توسط حيوانات ،حشرات و يا نيش آنها استفاده از تلفن هاي عمومي

     با توجه به موارد فوق نيازي به جدا سازي افراد آلوده يابيمار ازافراد سالم ويا خانوده آنها وجود ندارد

 
درمان ايدز : Treatment : 

     تا كنون درمان قطعي بيماري شناخته نشده است و در حال حاضر داروهاي ضد ويروسي در دسترس مي باشد كه ورود به فاز بيماري را به تاخير مي اندازد .

راههاي پيشگيري از بيماري ايدز :         AIDS Prevention Activies :            

   براي مبارزه با اين معظل بهداشتي ،فرهنگي واجتماعي شناخت راههاي انتقال بيماري و به كار گيري اصول پيشگيري و مراقبتي مناسب و اتخاذ رفتارهاي بهداشتي و سالم اساسي ترين روشها محسوب مي گردد . همچنين مشاوره اصولي و موثر جزء راههاي علمي و كاربرئي در كنترل اين مشكل و قطع زنجيره انتقال آلودگي و ايدز مي باشد .

     در امر مبارزه با ايدز اصولا مي توان جامعه را به سه گروه عمده تقسيم نمود:

1-      Pubhic عموم مردم جامعه :

 ايستي راه هاي انتقال بيماري را بشناسد و با پرهيزاز رفتارهايي كه منجر به انتقال بيماري شود ، سلامت خود را تضمين نمايد .

2-     ا     The Groups at Riskفراد در معرض خطر : 

اينها افرادي هستند كه بواسطه داشتن يك رفتار پر خطر مثل اعتياد ،ارتباط جنسي مشكوك ،تزريق مكرر خون ،انجام اقدامات جراحي غير استريل و … بيش از ساير افراد جامعه در معرض خطر ابتلا هستند اين افراد علاوه بر آنكه بايستي آگاهي كافي در خصوص راههاي انتقال بيماري را كسب كنند بايستي توسط افراد و پزشكان دوره ديده مورد مشاوره قرار گرفته و در صورت صلاح ديد پزشك ، تحت آزمايش تشخيصي قرار گيرند .

3-    افراد آلوده به ويروس :   HIV Infected Individuual

در پيشگيري از انتقال بيماري به جامعه توجه به اين افراد از حساسيت ويژه اي بر خوردار است ،چرا كه اينان علاوه بر آنكه به عنوان يك انسان بيمار نيازمند به توجه هستند ،به عنوان مخازن آلودگي در جامعه هم محسوب مي شوند لذا نياز مند مراقبت بيشتري نيز هستند . همانطور كه قبلا هم ذكر شد اين افراد مي توانند ساليان طولاني (حتي تا 20 سال) بدون آنكه دچار عارضه خاصي گردند به زندگي عادي خود ادامه دهند و همانگونه كه اشاره شد چون ويروس از راه معاشرتهاي معمولي منتقل نمي گردد پس افراد آلوده بدون آنكه براي ديگران خطري محسوب شوندمي توانند داراي يك زندگي اجتماعي فعال باشند و در كنار ساير افراد جامعه و خانواده به سر ببرند . بديهي است كه دادن آگاهي به اين افراد در مورد ايم كه راههاي انتقال بيماري به ديگران كدام است و تشويق و ترغييب آنان و داشتن رفتارهايي كه باعث آلودگي ديگران نشود از اهميت زيادي برخوردار است ،اين افراد و خانواده آنان بايستي تحت مشاوره ويژه قرار بگيرند و ضمن انجام آزمايشهاي تشخيصي ازنظر ابتلا به عفونتها دائما تحت نظر پزشكان باشند . بديهي است برقراري رابطه انساني درست با اين افرادو فراهم نمودن تسهيلاتي براي انجام مراقبتهاي پزشكي جهت ايشان ،از راه كارهاي مناسبي است كه با جلب اطمينان اين افراد ، مي تواند متضمن پيشگيري ار انتقال بيماري گردد .

 

   گروههاي در معرض خطر بيشتر ( High Rissk ) براي ايدز چه افرادي هستند ؟     

    which Groups are at Risk of HIV Infection ?                                                                               

بيماريهاي ايدز كليه جوامع و ابناء بشر را تهديد مي كند و هر انساني مي تواند در معرض خطر آلودگي و يا بيماري ايدزقرار گيرد ولي عده اي ازافراد ازاحتمال آلودگي يا بيماري بيشتري برخوردارند كه عبارتند از:

-          دريافت كنندگان خون ،فرآورده اي خوني و فاكتورهاي انعقادي آلوده (مثل بيماران هموفيلي ، بيماران تالاسميك ،دياليزي ها و در يافت كنندگان  پيوند اعضاء و بافتها )

-           فواحش و افراد ولگرد و جوانان منحرف كه شركاءجنسي متعدد دارند

-           افراد مبتلا به بيماريهاي آميزشي و مقاربتي

-           همسران و كودكان افراد آلوده به HIV و بيماران مبتلا به ايدز ،همچنين نوزادان مادران آلوده به HIV

-           معتادين و كسانيكه مواد مخدر تزريقي را با سرنگ  وسر سوزن هاي مشترك مورد استفاده قرار مي دهند .

-           استفاده كنندگان ازسرنگ ،تيغ و يا مسواك و خلال دندان مشترك با افراد آلوده و يا بيمار

-           كليه مشاغل مرتبط با پزشكي و پيراپزشكي (مامايي ،دندانپزشكي ، جراحي ،پرسنل آزمايشگاهي و …)

-           اشخاص و يامشاغلي كه ممكن است با وسايل آلوده سرو كار داشته باشند مثل آ‹آيشگران (مردانه و زنانه)

-           افرادي كه با روشهاي غير استريل اقدام به سوراخ كردن گوش ، خالكوبي ،ختنه و حجامت ميكنند و كليه كساني كه به نوعي چنين خدماتي را ازافراد فوق دريافت مي كنند .

-           رانندگان بين المللي ،مسافرين خارجي بي هدف ،خارجيان مقيم كشور ،پناهندگان مقيم اردوگاهها

-           افراد دخيل در امر گرد آوري ،انهدام و دفع زباله هاي بيمارستاني

-           افراد مسؤول در امرشستشو و تدفين اجساد موارد آلوده و يا بيمار

      كليه افراد مذكور به واسطه ريسك رفتار شغلي ازاحتمال آلودگي بيشتري بر خوردارند .

 

ساير اقدامات انجام شده جهت كنترل ايدز در جامعه :

                  Additional Measures to control AIDS in society :          

     ازطرف ديگر سازمانهاي دولتي نيزجهت مبارزه با ايدز در جامعه علاوه بر اقدامات آموزشي موارد ذيل را به اجرا در آورده اند:

1- كنترل خون و فرآوردههاي خوني و فاكتور هاي انعقادي و اطمينان ازسلامت خون در اهدا كنندگان ،مشاوره با اهداكنندگان خون و مشاوره داوطلبانه با افرادي كه پس ازآگاهي ازراههاي انتقال بيماري و رفتارهاي پرخطر تمايل به آزمابيش دارند .

2- بررسي هاي سالانه در اماكن و گروههاي پر خطر (ندامتگاهها ومراكز اعتياد) و بيماران خاص (هموفيلي ،بيما ران مبتلا به تالاسمي ، بيماران آميزشي ،دياليزيها و در يافت كنندگان پيوند اعضاء و اندام و بافتها ) كه مطالعات پايگاه ديده ور ناميده مي شود .

3- مراقبت و مشاوره افراد آلوده و يا بيمار (همسرو فرزندان) در مراكز مشاوره ويژه اين امر

4-  نظارت دقيق بر استريل بودن وسائل و ابزارهايي كه گروههاي پزشكي ،دندانپزشكي، آزمايشگاهي و … استفاده مي كنند .

چه كنيم كه به ويروس مولد بيماري ايدز آلوده نشويم :

                what to do to prevent infection :                                     

     با توجه به مطالب عنوان شده درمباحث قبلي ،جهت پيشگيري ازآلودگي و يا ابتلاء به بيماري ايدز ضروري است كه موارد ذيل مورد توجه قرار گيرد :

1-      رعايت شئونات اخلاقي،مذهبي ،اهميت به ازدواج ،پايبندي و وفا داري به خانواده .

2- استفاده از وسايل شخصي جهت رعايت بهداشت فردي و عدم مصرف تيغ و مسواكو خلال دندان ديگران كه ممكن است در قسمتي ازبدن بوسيله آنها خراش يا بريدگي ايجاد شود .(قبل از استفاده هر گونه وسيله سوراخ كننده پوست بايد از استريل بودن آن اطمينان حاصل نمود .)

3- استفاده ازسوزن و سرنگهاي يكبار مصرف فقط جهت يكبار تزريق

4-دريافت خدمات بهداشتي و درماني فقط ازافراد و مراكزقانوني و ذيصلاح بهداشتي و درماني كه ازاصول احتياط همه جانبه پيروي مي كنند .

5- عدم اعتياد به هر گونه ماده مخدر بعه عنوان يك اصل شرعي و بهداشتي خصوصا پرهيز از مصرف مواد مخدر تزريقي زيرا مصرف نوع ماده مخدر چه تزريقي و چه خوراكي و يا استنشاقي (تدخيني)و حتي الكل باعث كاهش هوشياري و خويشتن داري مي گردد و مي تواند انسان را در برابر رفتارهاي پر خطر بيشتري قرار دهد .

6- استفاده از كاندوم تا حدودي مي تواند از انتقال آلودگي (HIV) پيشگيري نمايد خصوصا در موارد عدم اطمينان كامل از سلامت شريك جنسي .

7- ايجاد آگاهي درباره ايدز در نوجوانان و جوانان كه بدانند كه جلو گيري ازايدز به سهولت امكان پذير است . لذا رفتارهايي كه مي توانند منجر به انتقال اين بيماري گردد ، مانند اعتياد ، روابط جنسي نامشروع و … خودداري كنند .

زيرا ويروس مولد بيماري ايدز مي تواند توسط افرادي كه در ظاهر كاملا سالم و توانمند هستند نيزمنتشر شود ضمنا توجه به اين نكته ضروري است كه :

      چون اين بيماري تنها از راههاي خاص و رفتارهاي پر خطر به انسان سرايت مي كند و تماسهاي معمولي در جامعه باعث انتقال اين بيماري نمي گردد لذا لزومي ندارد افراد آلوده كه مي توانند ساليان طولاني بدون علامت به زندگي عادي خود ادامه دهندازجامعه طرد گردند .