آموزش سلامت
فرآیندها
پیوندها











فصلنامه دیجیتال داوطلبان سلامت 


آمار بازدید کنندگان
بازديدکنندگان اين صفحه: 1445
بازديدکنندگان امروز: 1575
کل بازديدکنندگان: 4665670
بازديدکنندگان آنلاين: 8
زمان بارگزاري صفحه: 1.0764 ثانيه
سالمندی و سلامت

سلامت سالمندان ( تغذیه ، ورزش ، تغییرات جسمی ، نکات بهداشتی

 

سلامت در سالمندان

سالمندان یکی از اقشار جامعه هستند که به مراقبتهای ویژه نیازمندند و لذا از هم اکنون می بایست سازو کارهای مناسب در برنامه ریزیهای اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و بهداشتی اتخاذ گردد .

 سالمندی پدیده طبیعی است که به مرور زمان با تغییرات فیزیولوژیک همراه است روند این تغییرات در افراد مختلف یکسان است ولی سرعت انجام آن متفاوت است . در واقع پیری کاهش قوای روانی و جسمی است که در اثر گذشت زمان روی می دهد و یک فرآیند طبیعی از تغییرات مربوط به زمان است که با تولد شروع شده و در سراسر زندگی ادامه می‌یابد. دوران پس از ۶۰ سالگی را دوران سالمندی مینامند.

آنچه مسلم است از سالمندی نمی توان پیشگیری کرد و همگان را شامل میشود. لیکن با مراقبت و مواظبت میتوان از معلولیتهای ناشی از آن جلوگیری و یا آنها را به تعویق انداخت ،مراقبت از سالمندان نیاز به آگاهیهای فنی و پیچیده ندارد. اگر اطرافیان، افراد خانواده و فرد سالمند بعضی از نکات را بدانند و رعایت کنند، میتوان از بسیاری از حوادث ناگواری که برای سالمندان رخ میدهد پیشگیری نمود و شرایطی را فراهم ساخت که سالمند خود را در خانواده فرد مفیدی احساس کرده و سربار نداند.

سالمندی جمعیت یکی از افتخارات بشری و همچنین یکی از بزرگترین چاشهای ماست.

تغذیه

با توجه به پیشرفت‌های علم پزشکی و بهداشتی متوسط عمر انسان افزایش یافته است . پیرشدن و سالخوردگی با کاهش تدریجی فعالیت‌های فیزیکی و افزایش بیماریهای مزمن همراه می‌شود و به نظر می‌رسد که بهبود تغذیه تا حد زیادی قادر است از این مشکلات پیشگیری کند و یا آن‌ها را تخفیف دهد. به همین دلیل یکی از مسائل مهم سالمندان ، مسائل پزشکی و بهداشتی از جمله وضعیت تغذیه آنهاست . با افزایش سن ، نیاز آنها به انرژی کاهش یافته و تمایل به مصرف غذا کمتر می‌شود . در این حال اگر انتخاب غذا درست صورت نگیرد ، میزان دریافت مواد مغذی ضروری در آن‌ها پایین‌تر از حد مطلوب خواهد بود .

نوع تغذیه در دوره سالمندی بسیار مهم است زیرا :

اضافه وزن ، فشارخون بالا ، چربی خون بالا و قند خون بالا از مشکلات شایعی هستند که تغذیه صحیح یکی از راههای کنترل آنهاست .

با افزایش سن ، توده عضلانی و سوخت و ساز بدن کاهش می یابد ، مصرف غذا کمتر شده و همچنین تغییراتی در بدن ایجاد میشود که احتمال سوء تغذیه را بیشتر میکند .

با یک برنامه غذایی صحیح ، میتوان خطر ابتلا به این بیماریها را کاهش داد .

مصرف کمتر چربی

مصرف کمتر روغنهای جامد و نمک

مصرف کمتر غذاهای شور

مصرف یک یا دو وعده در روز از میوه ها و سبزی های تازه

استفاده از روغن مایع به جای روغن جامد

مصرف کمتر مواد شیرین مثل قند، شکر، مربا، شیرینی

سالمندان باید بدانند که بدنشان در طول یک شبانه روز به چه مواد غذایی نیاز دارد. به طور کلی نیازهای غذایی ما شامل کربوهیدرات ، پروتئین ، چربی ، ویتامین ها ، مواد معدنی و آب است.

میزان انرژی مورد نیاز سالمندان :

با افزایش سن میزان نیاز به انرژی کاهش می‌یابد . در صورت دریافت مازاد بر نیاز انرژی مشکلات و عوارضی مانند چاقی ، فشارخون ، بیماری‌های قلبی‌ـ‌عروقی برای سالمند ایجاد می‌شود .

میزان پروتئین مورد نیاز سالمندان :

مقدار پروتئین بدن در دوره سالمندی کم میشود ، بنابراین باید در این دوران پروتئین بیشتری مصرف شود.کمبود پروتئین سیستم دفاعی بدن را ضعیف و بدن را آماده ابتلا به بیماری میکند.

میزان مایعات مورد نیاز سالمندان:

توجه به دریافت کافی مایعات در سالمندان از مسائل مهم می‌باشد . علائم کمبود آب در بسیاری از سالمندان ممکن است به صورت خشکی لب‌ها ، گود افتادن چشم‌ها ، تب ، یبوست ، کاهش حجم ادرار و تهوع باشد. استفاده بنابراین توجه به مصرف کافی آب و مایعات در این دوران اهمیت ویژه‌ای دارد یکند. فرد سالمند باید برای جلوگیری از کم آب شدن بدن روزانه حداقل ۸-۶ لیوان مایعات ترجیحاً آب ساده بنوشد.

ویتامینها:

ویتامینهای گروه B

این گروه از ویتامینها در کاهش خطر بیماریهای قلبی و عروقی موثرند.

جوانه غلات و حبوبات مانند جوانه گندم ، جوانه عدس و جوانه ماش سرشار از ویتامینهای گروه B و ویتامین C است.

از جمله منابع عمده ویتامین B12 گوشت قرمز ، ماهی ، تخم مرغ و لبنیات میباشد .

ویتامین D

این ویتامین از طریق کمک به جذب کلسیم، از پوکی استخوان جلوگیری میکند.

زرده تخم مرغ ، جگر و روغن کبد ماهی می باشد .

قرار گرفتن در معرض نور آفتاب هر روز ۳۰-۲۰ دقیقه .

ویتامین C

این ویتامین نقش مهمی در جلوگیری از آسیب بافتی و کمک به ترمیم عظلات دارد و باعث افزایش جذب آهن از غذا میشود.

منابع غذایی غنی از ویتامین c شامل : مرکبات ، سبزیها ، طالبی ، خربزه ، فلفل سبز ، پرتقال ، کیوی و ساقه سبز پیازچه و توت فرنگی است .

پختن سبزیها به مدت طولانی و یا قرار گرفتن سبزیها و میوه های خرد شده در معرض هوا و نور باعث از بین رفتن ویتامین c موجود در آنها میشود.

ویتامین E

این ویتامین نقش مهمی در تقویت سیستم دفاعی بدن و پیشگیری از سرطانها بویژه سرطان پستان دارد.

منابع غذایی غنی از ویتامین e شامل : جوانه گندم، غلات سبوس دار، سبزیهای دارای برگ سبزتیره ، روغن زیتون .

مواد معدنی :

کلسیم

این ماده نقش مهمی در سلامت دوره سالمندی دارد ، چرا که کمبود این ماده باعث پوکی استخوان میشود.

منابع غذایی شامل : شیر ، ماست، پنیر ، کشک و بستنی

آهن

کمبود آهن منجر به کم خونی ، احساس خستگی و ضعف میگردد .

در انواع گوشت ها ، تخم مرغ ، حبوبات ، مغزها ، غلات سبوس دار ، میوه های خشک شده ( کشمش ، توت خشک ، برگه زردآلو ) و در انواع سبزی خوردن مانند جعفری مقادیر بالایی آهن وجود دارد .

جذب بهتر آهن همراه با ویتامین C

روی

کمبود روی باعث بی اشتهایی ، مشکلات بینایی و کندی ترمیم زخمها میشود.

در انواع گوشت ها ، تخم مرغ ، جگر، شیر ، غلات سبوس دار، مغزها، سبزیهای سبز و زرد تیره وجود دارد.

آب

در دوران سالمندی سه تغییر عمده موجب افزایش احتمال کم آبی بدن میشود :

۱- کاهش حجم آب بدن

۲- کاهش توانایی تغلیظ ادرار توسط کلیه ها

۳- کاهش احساس تشنگی حتی در مواجهه با کم آبی

برای تامین آب مورد نیاز بدن ، مصرف روزانه حداقل ۶ تا ۸ لیوان آب و یا مایعات بدون گاز با قند و نمک کم توصیه میشود.

انواع گروه های غذایی بر اساس هرم غذایی :

۱- گروه نان و غلات :

این گروه شامل موادی مانند : انواع برنج ، نان ، ماکارونی ، گندم و جو است .

مواد مغذی مهم آنها شامل : انرژی ، بعضی از انواع ویتامینهای گروه ب ، آهن و مقداری پروتئین

نکات مهم در استفاده از گروه نان و غلات :

- بهتر است برنج به صورت کته مصرف شود .

- از نانهایی استفاده شود که در تهیه آن جوش شیرین به کار نرفته است ( اسید فیتیک مانع جذب آهن و سایر املاح می شود )

- استفاده حداقل ۶ سهم در روز

واحد این گروه برابر است با یک برش ۳۰ گرمی از انواع نان ( معادل یک کف دست ) یا نصف تا یک لیوان ماکارونی و یا برنج پخته شده و یا ۴ قاشق سرصاف آرد غلات است .

نقش این گروه در بدن تولید انرژی ، رشد و سلامت اعصاب است .

۲- گروه شیر و لبنیات :

این گروه شامل موادی مانند : شیر ، ماست ، پنیر ، کشک و بستنی است .

مواد مغذی مهم آنها شامل : پروتئین ، کلسیم ، فسفر ، بعضی از انواع ویتامین های گروه B ، ویتامین A

نکته مهم در استفاده از گروه شیر و لبنیات :

- مصرف نوشابه های گازدار که حاوی فسفر زیاد می باشد موجب عدم تعادل کلسیم و فسفر شده و به دنبال آن احتمال کمبود کلسیم افزایش می یابد .

- حداقل دو سهم

نقش آنها در بدن شامل محکم شدن استخوان و دندان ، رشد و سلامت پوست می باشد .

واحد این گروه برابر است با یک لیوان شیر یا ماست یا کشک ، ۴۵ تا ۶۰ گرم پنیر ، ۵/۱ لیوان بستنی

۳- گروه گوشت ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزها :

این گروه شامل موادی مانند : گوشت های قرمز ، سفید ، امعاء و احشاء ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزهاست .

مواد مغذی مهم آنها شامل : پروتئین ، آهن ، روی و بعضی از انواع ویتامینهای گروه B میباشد .

حداقل دو سهم در روز

نکته مهم در استفاده از گروه گوشت ، تخم مرغ ، حبوبات و مغزها :

نقش این مواد در خون سازی ، رشد و سلامت اعصاب می باشد .

واحد این گروه برابر است با سه قطعه گوشت ، ران یک مرغ ، یک لیوان حبوبات پخته شده ، نصف لیوان انواع مغزها ، دو عدد تخم مرغ )

۴ - گروه میوه ها و سبزی ها :

این گروه شامل موادی است مانند : سبزیها و میوه های به رنگ سبز تیره ، زرد تیره و نارنجی که سرشار از ویتامین A و C میباشند .

مواد مغذی مهم آنها شامل : انواع ویتامین ها ، انواع املاح و فیبر

حداقل ۴ سهم در روز

نکته مهم در استفاده از گروه میوه ها و سبزیها :

واحد این گروه برابر است با : یک عدد سیب ، پرتقال ، سه عدد زرد آلو ، نصف لیوان آب میوه ، نصف لیوان سبزی پخته ، یک لیوان سبزی کاهو و اسفناج ، یک عدد سیب زمینی بزرگ )

نقش این مواد در بدن عبارتست از : مقاومت در برابر عفونت ، ترمیم زخمها ، سلامت چشم و بینایی ، سلامت پوست ، کمک به سوخت و ساز بدن

نکات قابل توجه در تغذیه سالمندان

تعداد وعده‌های غذا باید حداقل روزی ۵ وعده و مقدار غذا در هر وعده کم باشد.

در سالمندانی که جویدن غذا برای آنها مشکل است، مصرف غذاهای نرم مانند پوره، گوشت‌های نرم، سوپ، آش‌هایی که حبوبات زیاد ندارند، آب میوه، میوه‌های رنده شده، سبزی خرد شده توصیه می‌شود.

غذاهای چرب و سرخ شده، سس مایونز، سبزیهای نفاخ مانند کلم و گل‌کلم بهتر است تا حد امکان کمتر مصرف شود.

مصرف تخم مرغ به سه عدد در هفته محدود شود.

مصرف چربی کم شود آن مقدار کم هم روغن مایع مانند روغن زیتون باشد.

برای جلوگیری از کم آب شدن بدن روزانه حداقل ۸-۶ لیوان مایعات ترجیحاً آب ساده تا قبل از ساعت ۸ شب بنوشید.

در صورت داشتن یبوست و بی‌خوابی یک لیوان شیر‌گرم قبل از خواب بنوشید.

چرا باید ورزش کنیم ؟

با افزایش سن ، تغییرات متعددی در قسمتهای مختلف بدن ایجاد می شود .

قلب ، ریه ها ، سیستم عصبی ، عضلات و استخوانها دچار تغییرات ناشی از افزایش سن می شود .

اگر تحرک و ورزش نداشته باشیم :

قدرت عضله قلب کاهش می یابد

ظرفیت ریه برای جذب اکسیژن کم میشود

عضلات ضعیف می شوند

کارایی مفاصل کم می شود

استخوانها پوک می شوند

آیا می خواهید با این تغییرات مقابله کنید ؟

فعالیت و ورزش منظم در سنین بالا :

عامل حفظ و تقویت ظرفیت های قلبی ، ریوی ، عصبی و اسکلتی است

مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی ، سرطان روده بزرگ و افزایش قند خون را کاهش می دهد

در کنترل چاقی ، کلسترول بالا و فشار خون موثر است

یکی از عوامل مهم برای قرار گرفتن کلسیم در داخل استخوان و محکم شدن آن است .

از افسردگی های دوران پیری جلوگیری می کند .

موجب بهبود تعادل و هماهنگی ، افزایش قدرت عضلانی ، افزایش انعطاف پذیری و متابولیسم هوازی بدن است .

حتی افراد بسیار ضعیف و ناتوان نیز میتوانند با فعالیتهای فیزیکی مناسب سلامتی شان را به دست بیاورند و به دیگران وابسته نباشند، سن بالا و ضعف قوای جسمانیمانعی برای ورزش کردن نیست.

چه نوع ورزشهایی مفید هستند ؟

تمرینات گرم کننده

۲- تمرینات استقامتی ( هوازی )

۳- تمرینات انعطاف پذیری

۴- تمرینات حفظ تعادل

۵- تمرینات قدرتی

۶- تمرینات انقباضی ایستا

تمرینات گرم کننده :

تمرینات ساده کششی هستند که با انجام آن بدن شما برای انجام سایر تمرینات آماده می شوند .

( به خصوص قبل از انجام تمرینات انعطاف پذیری و تمرینات قدرتی باید حرکات گرم کننده را انجام دهید . )

تمرینات استقامتی :

روزانه چقدر راه می روید ؟

آیا بالا رفتن از پله برای شما دشوار است ؟

آیا می توانید برای خرید از خانه بیرون بروید ؟

این تمرینات توانایی سالمندان را در انجام کارهای روزانه بیشتر کمک میکند.

این تمرینات شامل ورزش هایی مثل پیاده روی ، دویدن ، دوچرخه سواری ، شنا و کوهنوردی است .

پیاده روی ساده ترین ورزش برای دوره سالمندی است.
تمرینات انعطاف پذیری :

۱٫ آیا خم شدن و پوشیدن جوراب و کفش برای شما سخت است ؟

۲٫ آیا به سختی پشت سر خود را شانه می کنید ؟

۳٫ آیا برداشتن اشیاء از داخل قفسه برای شما مشکل است ؟

این تمرینات با ایجاد کشش در عضلات و نسج نرم اطراف مفاصل حرکت مفصل را راحت تر می کند .

انجام حرکات اعطاف پذیری بدون گرم کردن بدن باعث آسیب غضلات و مفاصل خواهد شد.

تمرینات تعادلی :

۱٫ آیا به راحتی از زمین بلند می شوید ؟

۲٫ آیا تا بحال دچار لغزش پا شده اید ؟

۳٫ آیا تا بحال پس از لغزیدن پا به زمین افتاده اید ؟

بهتر است بدانیم که افتادن شایع ترین حادثه در بین سالمندان است و باعث شکستگی استخوان ران و لگن میشود. تمرینات تعادلی از طریق تقویت عضلات ، خصوصا عضلات پاها باعث می شود که بتوانیم هنگام لغزیدن تعادل خود را حفظ کنیم .

تمرینات قدرتی :

آیا اضافه وزن دارید ؟

آیا هنگام شستن ظرف ها احساس خستگی و درد ناحیه پشت دارید ؟

آیا با کمی راه رفتن دچار ضعف پاها می شوید ؟

آیا دچار زانو درد هستید ؟

این تمرینات با افزایش مصرف انرژی موجب می شود که وزن مناسب داشته باشید و قند خون شما طبیعی بماند .

فایده دیگر آن جلوگیری از پوکی استخوان است ( انجام این حرکات نیاز به وزنه دارد . )

تمرینات انقباضی ایستا :

در حین انجام این تمرینات طول عضله تغییر نمی کند و موجب تقویت عضلات می شود .

دقت کنید در حین انجام این حرکات نفس خود را حبس نکنید .

توصیه هایی برای کمر و زانو
پیشگیری از کمر درد

با افزایش سن بدلیل تغییرات در استخوانها و عضلات شکل بدن تغییر یافته ، پشت خمیده ، شکم به طرف جلو برجسته شده و گودی کمر بیشتر میشودکه این تغییرات میتواند موجب کمر درد شود.

نحوه خوابیدن - نشستن - ایستادن - لباس پوشیدن - راه رفتن - خم شدن جهت برداشتن اشیاء و ....

مراقبت از زانوها

به دلیل تحمل وزن بدن توسط زانوها و استوار شدن بدن روی آنها چنانچه وزن بدن زیاد باشد فشار بیشتری به زانو آمده و در نتیجه درد زانو شروع میشود و اگر مراقبت لازم انجام نشود و مشکل زانو تا حدی پیش رود میتواند فرد را از انجام کارهای روزانه باز دارد .

پس برای مراقبت از زانوها چه باید کرد ؟

داشتن وزن مناسب - عدم جابجایی اجسام سنگین - تقویت عضلات ران - نشستن در وضعیت مناسب - پرهیز از راه رفتن در پله تا حد امکان - عدم استفاده از توالت معمولی ( بهتر است از توالت فرنگی یا صندلی مخصوص که بر روی توالت گذاشته میشود استفاده شود.)

مراقبت از پاها

اهمیت مراقبت از پاها

بدلیل ایستادن روی پاها و حفظ تعادل بدن و راه رفتن و تحمل وزن بدن

بسیاری از مواقع خستگی و ناراحتی ما بدلیل وجود مشکل در پاهاست

بروز یکسری مشکلات در پاها ( خشکی پوست پا ، ترک خوردن پاشنه پا ، شکسته شدن ناخن پا عفونت قارچی در لای انگشتان پا)

پاها بیشتراز سایر قسمتهای بدن در معرض خطر آسیب و حادثه هستند .

زخمها و جراحتهای پا بخصوص در ناحیه کف پا، دیرتر از سایر نقاط بدن التیام یافته و خوب میشوند .

پس بنابرموارد فوق لازم است که سالمندان از پاهایشان بیشتر مراقبت کرده و بیشتر مواظب باشند.

برای مراقبت از پاها چه باید کرد ؟

نظافت پاها

۱٫ شستسوی پاها : که باید در هر روز پاها بخصوص لای انگشتان پا با آب ولرم شسته شود

۲٫ کوتاه کردن ناخنها : وقتی ناخن ها نرم باشند بهتر و آسانتر کوتاه میشوند و برای اینکار بهتر است قبل از کوتاه کردن ناخن پا آنرا بمدت ۳۰-۲۰ دقیقه در آب گرم قرار داد و یا بعد از استحمام که ناخنها نرم هستند کوتاه کرد و هنگام کوتاه کردن ناخن پا دقت شود که :

لبه ناخنها بصورت گرد و کامل کوتاه نشود و باید بصورت صاف بمانند .

ناخن ها خیلی از ته کوتاه نشوند زیرا باعث زخم شدن ناخن و ایجاد کانون عفونت میشود .

۳٫ چرب کردن پاها :

بهتر است بعد از استحمام و شستشوی پاها با مواد شوینده ،با وازلین یا دیگر کرمهای نرم کننده ، پوست و پاشنه پا را چرب و نرم کرد تا پا دچار خشکی و کشیده شدن و ترک خوردگی نشود .

پوشش پاها

۱٫ جوراب : بهتر است نخی بوده و کش آن سفت نباشد و بهتر است ساق آن بالاتر از برآمدگی مچ پا قرار گیرد.

۲٫ کفش : بهتر است کاملا" اندازه پا بوده و کف آن سر خورنده و خشک نباشد و برای این منظور کفشی مناسب است که :

- رویه کفش تمام پا را بپوشاند و به پا فشار نیاورد

- پاشنه آن پهن بوده و بلندی آن بیشتر از ۳ سانتی متر نباشد

- پا در آن عرق نکند(چرمی و یا نخی باشد)

- کف آن لیز و صاف نباشد

۳٫ دمپایی : یکی از حوادث شایع در منزل فرو رفتن اجسام نوک تیز یا برنده در کف پاست که میتواند موجب زخم یا سوراخ شدن کف پا شود به این علت بهتر است در منزل از دمپایی استفاده کنید و دمپایی مناسب باید :

- کاملا" اندازه پا باشدو اگر تنگ و یا گشاد باشد احتمال زمین خوردن با آن بیشتر است

- انگشتی نباشد چون پا را خوب محافظت نمیکند

- ابری نباشد چون در محیطهای خیس ، روی سرامیک و کاشی و یا سنگ بسیار لیز و خطرناک است

-

ماساژ پاها

این کار باعث افزایش جریان خون و کاهش ورم پاها شده وخستگی پا را از بین میبرد و برای انجام ماساژ پا، باید تمام قسمتهای کف پا ، رویه پا ، پاشنه پا و انگشتان پا را به آرامی ماساژ داد

توجه :

در صورت وجود برآمدگیهای گوشتی و یا میخچه در پا از دستکاری آن خودداری کرده و برای درمان باید به پزشک مراجعه نمایند.

گاهی بعضی تغییرات ایجاد شده در پاها ناشی از بیماریهای دیگر است مثل ورم پا ، زخمی که خودبخود بوجود آمده و یا زخمی که خوب نمیشود . در صورت مشاهده همچنین مواردی بدون هیچگونه اقدام خودسرانه جهت درمان باید در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرد.

پوکی استخوان و پیشگیری از حوادث

استخوان در معنی عامه یعنی محکم وسفت و سخت بودن را میرساند.

و ماده اصلی که سختی و شکل استخوان را بوجود می آورد کلسیم است که ذخیره شدن این ماده در استخوان از قبل از تولد آغاز و تا سن ۳۰ سالگی ادامه داردو دراین سن استخوانهای یک فرد به بیشترین سختی خود میرسندو اگر فعالیت بدنی وجود نداشته باشد و یا غذاهای حاوی کلسیم کم مصرف شود بتدریج کلسیم استخوانها کم شده و استخوانها شکننده میشوند که به این حالت پوکی استخوان میگویند.

پوکی استخوان را گاهی بیماری خاموش می نامند زیرا بدون هیچ علامتی کم کم بوجود میاید .

معمولاً فرد مبتلا از بیماری خود بی اطلاع است و زمانی متوجه میشود که در اثر یک ضربه کوچک مثل نشستن ناگهانی ، لغزیدن و پیچ خوردن پا، زمین خوردن یابرخورد بااشیاء،شکستگی استخوانهای قسمتهای مختلف بدن مثل استخوان لگن و یا له شدگی ستون فقرات کمری برای فرد پیش میاید. با افزایش سن احتمال ابتلا به پوکی استخوان بیشتر بوده و افراد مسن باید برای آگاهی از وضعیت استخوانهای خود به پزشک مراجعه نمایند.

چه کسانی بیشتر دچار پوکی استخوان میشوند؟

افراد مسن

زنان یائسه

کسانی که حرکت ، ورزش و فعالیت بدنی ندارند

کسانی که در غذای روزانه آنها لبنیات و مواد غذایی حاوی کلسیم ، کم است

افراد سیگاری

افراد الکلی

زنانی که تعداد زایمان زیاد وبا فاصله کمتر از ۳ سال داشته اند

برای پیشگیری از پوکی استخوان و یا جلوگیری از پیشرفت آن چه باید کرد؟

ورزش منظم : چون ورزش یکی از عوامل مهم قرار گرفتن کلسیم در داخل استخوانها و محکم شدن آنهاست ( در صورت ابتلا به پوکی استخوان قبل از آغاز هر گونه تمرین ورزشی با ید با پزشک خود مشورت کنید )

مصرف مواد غذایی کلسیم دار: لبنیات کم چربی ( شیر - ماست - پنیر - کشک و ...) و در این مورد اضافه کردن چای ، پودر نسکافه ، پودر کاکائو و قهوه به شیراز جذب شدن کلسیم آن جلوگیری میکند..

شربتهای کاهش دهنده اسید معده مانع جذب کلسیم میشوند بنابراین باید از مصرف خودسرانه آنها خودداری و با نظر پزشک مصرف نمایید.

نوشابه های گازدار مانع جذب کلسیم شده پس باید تا حد امکان کمتر مصرف شوند.

استعمال دخانیات و مصرف الکل برای همه در هر سنی و در هرشرایطی مضر بوده و از جمله عوارض آنها تشدید پوکی استخوان است.

ویتامین D با افزایش جذب کلسیم از پوکی استخوان جلوگیری کرده و برای تامین آن باید هر روز درمقابل نور مستقیم خورشید قرار گرفت ( تابش نور خورشید از پشت شیشه اثری ندارد )

چگونه از حوادثی که باعث شکستگی استخوانها میشوند پیشگیری نماییم ؟

حادثه در هر سنی و برای همه افراد ممکن است پیش بیاید و همه باید مراقب خود باشند اما سالمندان باید بیشتر مراقب خود باشند زیرا در صورت بروز حادثه احتمال شکستگی در آنها بیشتر بوده و مدت زمان لازم برای ترمیم و بهبود شکستگی طولانی تر است زمین خوردن ساده در اثر لیز خوردن کف حمام یا حیاط و یا نور کم راه پله و یا افت فشار خون و سرگیجه و بهم خوردن تعادل

برای پیشگیری از چنین حوادثی باید علل ایجاد کننده آن را برطرف وباید از محیط خانه شروع کنیم .

۱٫ پله ها : شایعترین محل زمین خوردن در محیط خانه میباشند و معمولاً در پله آخر اتفاق می افتد به دلیل تصور بر اینکه پله ها تمام شده است و دلایل دیگر نور راه پله و پاگرد پله - مشخص شدن لبه پله ها - وجود نرده و محافظ پله - لیز بودن پله و ثابت و چسبانده نبودن کف پوش پله و ...

۲٫ آشپزخانه :لیز بودن کف پوش آشپزخانه و یا براق بودن کف پوش

۳٫ حمام :

بدلیل خیس و لیز بودن کف حمام باید دمپایی مناسب استفاده شود ( ابری نباشد)

بهتر است میله هایی را بعنوان دستگیره بر روی دیوار حمام نصب کرد تا با گرفتن از آنها تعادل خود را حفظ نمود

استفاده از یک صندلی و دوش دستی در صورت سخت بودن ایستادن

۴٫ اتاق :

کلید برق در نزدیکی درب اتاق باشد تا مجبور نشوید برای روشن کردن در تاریکی را بروید

فرش کف اتاق طوری باشد که لبه های آن به پا گیر نکند

پتویا روفرشی روی فرش پهن نکنید زیرا امکان جمع شدن و لیز خوردن و گیر کردن به پا را زیاد می کند

وسایل خانه طوری چیده شود که در مسیر راه نباشد بخصوص مسیر اتاق خواب به توالت و آشپزخانه که احتمال دارد شب ها مورد استفاده قرار گیرد

سیم لوازم برقی حتماً از کنار دیوار و از زیر فرش و یا موکت رد شود و در مسیر رفت و آمد نباشد

در صورت امکان خانه ای را باید« بخصوص برای دوران سالمندی» تهیه کرد که بین اتاقها و آشپزخانه و توالت اختلاف سطح ( پله) نداشته باشد.

تغییرات وضعیت جسمی

۱٫ سرگیجه و عدم تعادل : علل مختلفی دارد نظیر خم کردن سر به عقب -بلند شدن ناگهانی- مصرف خودسرانه داروها

۲٫ مشکلات بینایی : عادت کردن چشمها به تاریکی - پیر چشمی - آب مروارید - عفونت چشمی

۳٫ مشکلات شنوایی : کم شدن قدرت شنوایی به دلیل افزایش سن - جمع شدن جرم در گوش - سوراخ شدن پرده گوش

برای کنترل فشارخون و قند خون به پزشک مراجعه کنید ، زیرا عدم تشخیص و درمان به موقع آنها میتواند عوارض چشمی شدیدی را بوجود بیاورد.

نقش دندان ها در بدن :

نقش مهم در خوردن غذا ، هضم غذا ، صحبت کردن

مهمترین کار دندانها ، جویدن است .

یکی از مشکلات سالمندان ، مشکل گوارشی است که یکی از شایعترین علتهای آن مشکلات دندانی ( نداشتن دندان یا دندان مصنوعی نامناسب ) است که باعث می شود غذا خوب جویده نشده و سبب مشکلات گوارشی گردد .

چند نکته :

عدم رعایت بهداشت دهان و دندان ، باعث ایجاد عفونت لثه و دندانها می شود .

عفونت و پوسیدگی های دندانی عامل مهم بوی بد دهان است .

در صورت بی توجهی به پوسیدگی ها و عفونتهای لثه و دندانها ، ممکن است عفونت از طریق خون به سایر قسمت های بدن مثل قلب رسیده و باعث آسیب آنها شود .

مراقبت از دندانهای طبیعی :

در صورت پوسیدگی دندان ، هر چه سریعتر برای درمان آن به دندانپزشک مراجعه کنید .

حتی اگر فکر می کنید هیچ مشکلی ندارید ، سالی یکبار برای معاینه به دندانپزشک مراجعه کنید .

روزی یکبار با استفاده از نخ دندان ، سطح بین دندانها را تمیز کنید . نخ دندان را قبل از مسواک زدن استفاده کنید .

حداقل روزی دو بار مسواک کنید .

موهای مسواک نباید خیلی نرم یا خیلی سفت باشد .هر چند وقت یکبار مسواک را عوض کنید.

شیار بین لثه و دندان ، محل مناسبی باری گیر کردن مواد غذایی و تشکیل جرم دندانی است. تمیز کردن این ناحیه از دندانها در پیشگیری از بیماریهای لثه بسیار موثر است.
مراقبت از دندانهای مصنوعی :

دندانهای مصنوعی نیز همانند دندانهای طبیعی باید مرتب مسواک شوند.

اگر می توان دندان مصنوعی را از دهان خارج کرد ، حداقل یکبار در روز آنها را از دهان خارج کرده و با مسواک نرم شسته شود .

خمیر دندان برای شستن دندان مصنوعی مناسب نیست . برای شستن دندان های مصنوعی ، از مایع ظرفشویی استفاده کنید و سپس آن را به خوبی با آب بشوئید .

بعد از خارج کردن دندان مصنوعی از دهان ، لثه ها و زبان خود را با یک مسواک نرم بشوئید و بعد لثه ها را با انگشت ماساژ دهید .

شب ها دندان مصنوعی را از دهان خارج کرده و در یک ظرف آب یا آب نمک تمیز قرار دهید .

در موارد زیر حتما به دندانپزشک مراجعه شود :

اگر دندان مصنوعی شل است .

اگر دندان مصنوعی به لثه فشار می آورد .

اگر در هر قسمت از دهان زخم به وجود آمده است .

اگر قسمتی از دندان مصنوعی شکسته است .

اگر نمی توانید با دندان مصنوعی غذا بخورید .

اگر بعد از خارج کردن دندان مصنوعی از دهان احساس می کنید لثه شما برجسته است .

خشکی دهان :

از مشکلاتی است که باعث سخت شدن جویدن و قورت دادن غذا می شود و به این دلیل طعم و مزه غذا کمتر احساس می شود .
علت خشکی دهان :

با افزایش سن به طور طبیعی ترشح آب دهان کم میشود .

مصرف داروهای مدر و داروهای آرام بخش ، دهان را خشک می کند .

گرفتگی بینی و تنفس با دهان به خصوص موقع خواب موجب خشکی دهان می شود .

کشیدن سیگار از علل خشکی دهان است .

برای برطرف شدن خشکی دهان چه کنیم :

حل کردن نصف قاشق چایخوری نمک در یک لیوان آب و شستن دهان با آن چند بار در روز

نوشیدن مایعات زیاد ( ترجیحا آب ساده ) در طول روز ( حداقل ۶ تا ۸ لیوان )

مرطوب نگه داشتن دهان با نوشیدن کم کم و جرعه جرعه آب در طول روز

شستن دهان قبل از خوردن غذا

اجتناب از مصرف خودسرانه دارو

عدم مصرف دخانیات

مصرف بیشتر میوه و سبزی

یبوست و بی اختیاری ادرار

یبوست :

مشکل شایعی است که در تمام سنین دیده می شود و البته در دوران سالمندی بیشتر دیده می شود .

عوامل مختلفی در ایجاد یبوست نقش دارد : از جمله مصرف داروها و شیوه زندگی

عوامل موثر در ایجاد یبوست :

۱٫ عادات غذایی

۲٫ فعالیت بدنی

۳٫ زمان اجابت مزاج

۴٫ مصرف داروهای مسهل

۱- عادات غذایی

مصرف کم مواد غذایی دارای فیبر باعث یبوست می شود .

ارزانترین و راحت ترین راه درمان یبوست ، مصرف زیاد مواد غذایی حاوی فیبر مانند نان جو یا نان کامل گندم که دارای سبوس است و میوه هایی نظیر آلو ، توت ، انگور ، گوجه فرنگی ، کاهو و انواع سبزیجات می باشد .

نوشیدن مایعات زیاد (حداقل ۶ تا ۸ لیوان ) در طول روز

نوشیدن یک لیوان آب در صبح بعد از بیدار شدن از خواب و یک لیوان شیر گرم کم چربی چند ساعت قبل از خواب در شب باعث جلوگیری از یبوست می شود .

۲- فعالیت بدنی

افرادی که در طول روز تحرک کمی دارند و زیاد می نشینند ، معمولا دچار یبوست می شوند .

ورزش منظم و حداقل نیم ساعت پیاده روی روزانه به برطرف شدن یبوست کمک می کند .
۳- زمان اجابت مزاج

نباید اجابت مزاج را به تاخیر انداخت .

بهتر است اجابت مزاج در زمان خاصی از روز انجام شود تا روده ها عادت کرده و در همان زمان معین کار کنند . بهتر است این زمان پس از خوردن غذا و ترجیحا بعد از خوردن صبحانه باشد .

۴- مصرف داروهای مسهل

مصرف مداوم داروهای مسهل باعث می شود بعد از مدتی روده دچار تنبلی شده و یبوست ایجاد شود .

باید از مصرف خودسرانه داروهای مسهل خودداری کرد .

دفع ادرار

با افزایش سن ، دفع ادرار دچار تغییراتی می شود :

تحمل نگهداشتن ادرار کمتر می شود .

کار کردن کلیه ها در طول شب هم ادامه می یابد.

عضلات لگن و شکم ضعیف می شوند .

مثانه کاملا خالی نمی شود .

این تغییرات موجب می شود :

نگهداشتن ادرار مشکل تر شود

در طول شب چندین بار برای ادرار کردن بیدار شویم

دفعات ادرار کردن بیشتر شود

احتمال عفونت ادراری و تشکیل سنگ افزایش یابد .

بی اختیاری ادرار

علتهای مختلفی می تواند در بی اختیاری ادرار نقش داشته باشد :

عفونت های ادراری

عفونت های زنانگی

بزرگی غده پروستات

تجمع مدفوع

استفاده از برخی داروها

شل و ضعیف شدن عضلات کف لگن و شکم

درمان :

ابتدا بایستی علت ایجاد کننده آن شناسایی و درمان شود

مصرف زیاد آب باعث دفع سموم بدن و جلوگیری از عفونت ادراری و پیشگیری از تشکیل سنگ های ادراری شود .

یائسگی چیست ؟

بعضی آن را علامت شروع پیری و کاهش قدرت و توانایی خود می دانند ولی در هر حال یائسگی علامت شروع یک دوره جدید در زندگی است .

یائسگی یکی از مراحل طبیعی زندگی زنان است که معمولا در حدود سن ۴۸ تا ۵۵ سالگی شروع می شود .

ابتدا عادت ماهیانه نامرتب شده و سپس به طور کامل قطع می شود.

یائسگی و سالمندی :

یائسگی با یکسری علایم همراه است ، شامل :

گر گرفتگی

تپش قلب

تعریق

کدامیک از تغییرات یائسگی تا دوره سالمندی ادامه می یابد ؟

تغییراتی که بعد از یائسگی به وجود آمده و با گذشت زمان تا دوره سالمندی ادامه می یابد شامل :

پوکی استخوان ، بیماریهای قلبی - عروقی ، بی اختیاری ادرار ، کم شدن ترشحات زنانه و تغییرات پستان

پوکی استخوان :

یائسگی و فقدان استروژن ، به عنوان عوامل اصلی سهیم در پوکی استخوان مطرح است . زمانی که استروژن افت می کند ، شکل گیری مجدد استخوان افزایش می یابد .

راههای پیشگیری از پوکی استخوان :

ورزش منظم خصوصا پیاده روی

مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم ( لبنیات پاستوریزه کم چرب )

عدم اضافه نمودن چای ، پودر نسکافه ، پودر کاکائو و قهوه به شیر

عدم مصرف شربت های کاهش دهنده اسید معده و نوشابه های گاز دار

عدم استعمال دخانیات و مصرف الکل

استفاده از نور مستقیم خورشید

بیماریهای قلبی - عروقی در یاسئگی :

پس از یائسگی خطر بیماریهای قلبی عروقی مانند سکته قلبی ، سکته مغزی و لخته شدن خون در رگ ها بیشتر میشود.

پیشگیری از بیماریهای قلبی - عروقی :

ورزش منظم

عدم استعمال دخانیات

کاهش مصرف چربی و نمک

مصرف میوه و سبزیجات

مشکلات ادراری :

۱- عفونت ادراری :

عفونت ادراری معمولا با سوزش هنگام ادرار کردن همراه است ، اما گاهی بدون علامت است .

درمان آن به صورت مصرف داروهای تجویز شده توسط پزشک ، نوشیدن آب و ادرار کردن زود به زود است .

۲- بی اختیاری ادرار: